Dịch giả Nguyễn Lệ Chi: “Sách Việt chưa được đầu tư xuất bản nhiều, chủ yếu do nội dung chưa đủ đặc sắc, hấp dẫn.”

Dịch giả Nguyễn Lệ Chi - giám đốc Công ty Cổ phần Văn hóa Chi (Chibooks) đã có những chia sẻ thẳng thắn về chủ đề: Vì sao sách Việt chưa phải là đối tượng được các đơn vị xuất bản tập trung đầu tư?

Sách Việt chưa được các đơn vị xuất bản đầu tư mạnh là vì nhiều nguyên do. Lý do chính vẫn là nội dung chưa đủ đặc sắc và hấp dẫn. Chỉ xét riêng trong lĩnh vực văn học, dù các đầu sách văn học tưởng chừng rất nhiều nhưng nội dung hay, có giá trị và sức bền với thời gian rất ít, phần lớn sách văn học Việt đều xoay quanh những tản mạn cảm xúc của cá nhân người viết, ít mang lại giá trị xã hội dài lâu. Phải có tới 80% sách văn học trong nước chủ yếu là bán rất chật vật mới thu hồi được vốn. Số lượng đầu sách ăn khách chỉ đếm được trên đầu ngón tay, các nhà văn ăn khách luôn trở thành đối tượng săn đón, giành giật của các đơn vị xuất bản lớn, nên các đơn vị xuất bản tư nhân rất khó tranh giành. Về các thể loại sách khác, sách Việt chưa có sự sáng tạo, nghiên cứu tìm tòi, mà phần lớn viết theo kiểu “nhái lại” nội dung và mô típ sách nước ngoài về các dạng sách như self-help, giáo trình…. nên chưa lôi cuốn được độc giả. Thậm chí, một số đơn vị xuất bản còn sử dụng tư liệu sách nước ngoài, xào xáo lại thay tên đổi họ cho phù hợp với Việt Nam, tự điền tên tác giả là người Việt hoặc ghi “sưu tầm, chủ biên”… Vì vậy, sách Việt đã ít lại càng nghèo nàn về nội dung.

Dịch giả Nguyễn Lệ Chi

Thứ hai, xu thế dùng hàng ngoại vẫn phát triển. Từ hàng chục năm qua, người tiêu dùng Việt nói chung và độc giả Việt nói riêng vẫn có xu hướng tìm kiếm sách dịch trong nhiều lĩnh vực để đọc. Điều này dễ hiểu khi nội dung sách trong nước chưa khiến họ hài lòng và thỏa mãn. Mặt khác nhu cầu tìm kiếm kiến thức thực sự và tìm hiểu thế giới bên ngoài của họ là chính đáng và ngày càng phát triển trong xu hướng toàn cầu hóa. Các sách dịch nước ngoài không chỉ mang lại kiến thức phong phú, cách kể chuyện, trình bày vấn đề lo gíc, đa dạng, mà còn hướng được người đọc phát triển tư duy logic, cùng nhu cầu khát khao tìm kiếm một cuộc sống mới tốt hơn, hiện đại và văn minh. Vì vậy việc độc giả Việt có xu hướng chọn mua sách dịch vẫn ngày một gia tăng. Sách Việt muốn cạnh tranh với sách ngoại trên chính thị trường Việt cần phải nỗ lực rất rất nhiều, trước hết về nội dung cần gia tăng chiều sâu, sau đó tới hình thức phải cải tiến nhiều về cách thức trình bày sao cho bắt mắt.

Thứ ba, việc viết sách và sản xuất sách ở VN vẫn chưa trở thành một nền công nghiệp xuất bản. Phần lớn sách Việt được viết bởi tự thân tác giả, hiếm khi viết theo đơn đặt hàng của đơn vị xuất bản. Mà dẫu có đặt hàng đi nữa cũng chưa căn cứ vào các số liệu khảo sát khoa học cần có để đo đếm được nhu cầu thị trường thực sự khan hiếm ở đâu để kịp thời đặt viết các đầu sách đó cho phù hợp. Ở nước ngoài thường phải làm kế hoạch xuất bản trước vài năm. Với tầm nhìn xa, cùng các số liệu khảo sát cụ thể, họ sẽ quyết định đường hướng phát triển của việc xuất bản theo kế hoạch năm, kế hoạch vài năm. Từ đó họ sẽ đặt các tác giả viết những đầu sách cho phù hợp với kế hoạch, khiến tác giả đủ thời gian khảo sát, tìm tư liệu cần thiết và đủ thời gian tư duy để viết những đầu sách có giá trị, áp dụng không chỉ được tại trong nước họ mà còn bán được bản quyền ra nhiều nước. Bên cạnh tác giả, việc PR truyền thông marketing cho một cuốn sách ở nước ngoài cũng đặc biệt được coi trọng. Họ sẽ có đội ngũ chuyên nghiệp riêng, lịch trình riêng để ký tặng, giao lưu, làm website riêng quảng bá… từ khi sách mới được lên kế hoạch đặt viết. Những điều này xuất bản Việt chưa thể làm được. Chúng ta vẫn đang ăn đong trong năm. Tức là ở năm 2017 thì vẫn đang lo sản xuất sách 2017 hoặc may lắm được thêm nửa năm 2018, chứ chưa thể chuẩn bị sẵn và đầy đủ cho toàn bộ số sách xuất bản tới tận năm 2020. Về kinh phí, xuất bản Việt cũng chỉ dám đầu tư quảng bá một vài đầu sách, chứ chưa dám mạnh mẽ triển khai rộng như ở các nước bạn, điều này làm hạn chế bớt phần nào việc sách được quảng bá rộng rãi.

Nguồn: Nhân Dân