Dịch giả Nguyễn Lệ Chi: “Bản quyền sách Trung Quốc rất đắt, lên đến hàng nghìn USD!”

Dịch giả Nguyễn Lệ Chi là chủ thương hiệu sách Chibooks, đơn vị từng dịch sách của các tác giả Trung Quốc như Mạc Ngôn, Lưu Chấn Vân, Miên Miên, Xuân Thụ, Lục Tiểu Linh Đồng… ra tiếng Việt. Với kinh nghiệm hơn 10 năm mua bản quyền sách nước ngoài vào Việt Nam, chị đã chia sẻ về thực trạng khai thác bản thảo sách Trung Quốc hiện nay.

* Việc khai thác bản thảo sách Trung Quốc ở Việt Nam hiện diễn ra như thế nào?

- Mỗi công ty sách khai thác theo một cách khác nhau. Chẳng hạn, với Chibooks, sau khi tiếp xúc với các tác phẩm chất lượng, chúng tôi làm việc trực tiếp với các nhà văn, tác giả như Mạc Ngôn, Lưu Chấn Vân, Vệ Tuệ, An Ni Bảo Bối, Miên Miên, Xuân Thụ, Nhiêu Tuyết Mạn, Lục Tiểu Linh Đồng… Còn các công ty khác, họ tận dụng mạng xã hội như các blog văn học, weibo, facebook… để tìm kiếm các nhà văn hoặc các công ty, NXB trung gian. Nhờ mạng xã hội, việc khai thác bản thảo sách nước ngoài nhanh và tiện lợi hơn rất nhiều.

* Cách làm việc trực tiếp với các nhà văn có mang lại những tác phẩm chất lượng hơn tìm kiếm trên mạng xã hội không?

- Không hẳn, chất lượng tác phẩm phụ thuộc vào khả năng thẩm định của người khai thác bản thảo. Đến thẳng với các nhà văn hay đi qua trung gian chỉ ảnh hưởng đến thời gian khai thác thôi, còn chất lượng tác phẩm thì đã viết ra rồi nên không thể thay đổi được.

Nhưng tôi chỉ có một lưu ý là nếu liên hệ trực tiếp với nhà văn thì có thể trao đổi cụ thể hơn, giá cả cũng sẽ không cao như khi mua bản thảo qua trung gian. Chính qua trung gian đã dẫn đến việc các đơn vị làm sách ở Việt Nam cạnh tranh, tranh cướp nhau mua bản quyền và đẩy giá bản thảo sách Trung Quốc lên rất cao, thậm chí cao hơn bản thảo sách Anh, Mỹ, các nước phương Tây… đến 3, 4 lần.

Đôi khi tiền ứng trước cho một bản thảo Trung Quốc là vài nghìn USD trong khi không đến mức như vậy. Có thể do người mua bản quyền còn trẻ và thiếu kinh nghiệm, chỉ nghĩ làm sao để giành được tác phẩm đó về cho công ty của mình, mà không nghĩ đến lợi ích chung của cả thị trường xuất bản Việt Nam. Các đơn vị kinh doanh sách phía Trung Quốc nếu thấy bán được giá, họ sẽ tăng giá vô tội vạ, gây thiệt thòi cho đơn vị kinh doanh của Việt Nam.

Dịch giả Nguyễn Lệ Chi

* Vậy mà lâu nay, người ta cứ tưởng bản quyền sách Trung Quốc rẻ nên mới được mua và dịch nhiều như vậy ở Việt Nam.

- Không hề có chuyện đó đâu, bản quyền sách Trung Quốc rất đắt. Có lần, khi đang ở hội chợ sách Frankfurt (Đức), tôi đang tiếp một giám đốc công ty sách khác của Việt Nam qua thăm gian hàng, thì vị khách đó nhận được tin nhắn từ Việt Nam thông báo rằng bản quyền một đầu sách Trung Quốc mà họ sắp mua được đã bị một công ty khác giành lấy vì trả giá cao hơn, lên đến mấy nghìn USD. Mọi người ở đó đều rất bất bình vì thông tin này.

Rất nhiều công ty sách của Việt Nam làm sách Trung Quốc, nhiều người lầm tưởng bản quyền rẻ như tặng, như cho, nhưng hoàn toàn không phải. Tôi khẳng định một lần nữa là sách Trung Quốc rất đắt đỏ.

Điều trớ trêu là nguyên nhân lại do người mua bản quyền của Việt Nam tự đẩy giá lên để cạnh tranh nhau. Họ chỉ nghĩ đến lợi ích riêng của mình.

* Tác hại về lâu dài là gì?

- Đương nhiên là giá sách dịch Trung Quốc ở Việt Nam cũng rất đắt và có thể dẫn đến tình trạng in lậu để đáp ứng nhu cầu. Sách Trung Quốc có rất nhiều thể loại, nhưng nói riêng về dòng ngôn tình bán chạy, đây là dòng sách Chibooks không theo đuổi nhưng lại là chủ đạo của rất nhiều công ty sách khác ở Việt Nam. Rõ ràng là ngôn tình vẫn thỏa mãn được nhu cầu của độc giả.

Không ai có thể phủ nhận nhu cầu thực tế của thị trường. Không ai có thể thay đổi thị hiếu của độc giả. Độc giả muốn mua thì nhà làm sách không thể nào xoay chuyển được. Hiện nay có quyết định cấm tạm thời với sách ngôn tình, nhưng độc giả có thể tìm đọc trên mạng qua các bản dịch nhanh, dịch bằng phần mềm, không hề qua thẩm định và chỉnh sửa. Nhưng bản trên mạng không hề được thẩm định và có thể tệ hại hơn bản in chính thống rất nhiều.

Theo: Mi Ly  (Báo Thể thao văn hóa)